Waarom zeggen we ‘middag’?

"Tot stipt twaalf uur!" Dit is een typisch Franse uitdrukking die je waarschijnlijk wel eens hebt gehoord, en als je zelf niet zo punctueel bent, kan het soms klinken als een lichte dreiging van de persoon met wie je praat. In dit artikel onderzoekt het Charlie Paris-team de verrassende oorsprong van deze uitdrukking. Om dat te ontdekken, gaan we naar de tuinen van het Palais Royal, midden in Parijs… 

De uitdrukking "midi pétante" ligt aan de basis van een ingenieuze uitvinding: het zonnekanon. Als u ooit door de tuinen van het Palais Royal hebt gewandeld, is u misschien een merkwaardig kanonnetje midden op het gazon opgevallen. Mocht u, net als wij, denken dat het gewoon een decoratief beeldje was… dan vergist u zich! Het is namelijk een zonnewijzer. Nee, we hebben het natuurlijk niet over banken, maar over een zonnekanon, uitgevonden door meneer Rousseau, klokkenmaker bij de Galerie de Beaujolais. 

Het kanon, dat in 1786 werd geïnstalleerd, is uniek omdat het is voorzien van een vergrootglas bovenop, dat zich langs de Parijse meridiaan bevindt. Dit ingenieuze systeem concentreert, bij gunstig weer, de zonnestralen, die 's middags voldoende warmte genereren om de lont van het kanon te ontsteken en een luide knal te veroorzaken. Verre van een vernietigingswapen te zijn, stelde dit kanon Parijzenaars ooit in staat hun horloges gelijk te zetten, in een tijdperk voordat automatische horloges bestonden en mechanische uurwerken niet altijd betrouwbaar waren en konden haperen. Het kanon raakte verouderd en werd in 1911 buiten gebruik gesteld, toen Frankrijk de nieuwe tijdsaanduiding invoerde. Greenwich-meridiaan als referentietijd. Maar het kanon van het Koninklijk Paleis had nog niet zijn laatste woord! Hoewel het originele kanon in 1998 werd gestolen, werd er in 2002 een replica in de tuinen geplaatst. Sinds 2011 is elke woensdag precies om twaalf uur 's middags de ontploffing van dit zonnekanon weer te horen. Tegenwoordig wordt het kanon echter, om preciezer te zijn, door een pyrotechnicus geactiveerd en niet langer door de warmte van de zon.